Finansiranje obnove spomenika


 

Obnovu spomenika kralju Petru Prvom Karađorđeviću u Zrenjaninu, u periodu od 1998. do 2004. godine pratila je ekonomska i politička nestabilnost, koja je pogađala celu našu zemlju. Takva situacija doprinela je da mnogi domaći i strani donatori ne ulože svoja sredstva za podizanje spomenika u naše banke. Radove na spomeniku usporilo je i bombardovanje SRJ, ali i niz subjektivnih okolnosti vezanih za rad pojedinih članova Odbora za obnovu spomenika. Zbog toga je bilo odstupanja od prvobitno planiranih rokova za završetak radova na spomeniku.
Prema zvaničnim podacima, sredinom 2003. godina ukupna cena projekta dostigla je 8.100.000 dinara. Od predviđenog iznosa nedostajala je jedna četvrtina sredstava, tačnije 2.300.000 dinara, ali je taj iznos obezbeđen tokom 2004. godine.
 Zahvaljijući pristiglim materijalnim sredstvima donatora početkom 2004. godine, spomenik je završen i postavljen krajem 2004. godine.
Najveća sredstva za finansiranje obnove spomenika izdvojili su: opština Zrenjanin, ''Šinvoz'', Zrenjanin, Direkcija za izgradnju i uređenje grada, Zrenjanin, ''Jugoremedija'', Zrenjanin, Ministarstvo kulture Republike Srbije, Karić fondacija, Beograd, ''AD Dijamant'', Zrenjanin i dijaspora.
 Sredstva, predviđena Ugovorom i Aneksima ugovora, za rad na spomeniku akademskom vajaru Zoranu Jezdimiroviću, isplaćena su u dogovorenim rokovima. 49

****

 Od trenutka kada je spomenik srušen i zaboravljen pa do začetka ideje o njegovoj obnovi, ranih devedesetih godina, prošlo je pola veka. Još punih trinaest godina je bilo potrebno da se ova ideja pretvori u delo i da se radovi na rekonstrukciji spomenika kralju Petru Prvom Karađorđeviću privedu kraju. Krajem 2004. godine projekat obnove je stigao u završnu fazu. Iz Umetničke livnice ''Stanišić'' iz Novog Sada spomenik je dopremljen na zrenjaninski Trg slobode 23. novembra 2004. godine. Transport spomenika izvršilo je zrenjaninsko građevinsko preduzeće GIK ''Banat''. Nakon toga, radnici istog preduzeća su postavili skulpturu spomenika na postament 14. 12. 2004. godine. Deset dana kasnije na spomenik su postavljeni detalji: glava kralja, uzengije, sablja i korice. Postavljanjem bareljefa na postament, 30. 12. 2004. godine, dobijen je celovit i konačan izgled spomenika kralju Petru Prvom Karađorđeviću. Otkrivanje spomenika predviđeno je da se obavi na Sretenje 15. februara 2005. godine. Očekuje se veliki broj zvanica, među kojima će biti i predstavnici dinastije Karađorđević. Tada će spomenik biti svečano predat stanovnicima Zrenjanina i Banata, kako je rekao i dr. Slavko Županski u svojoj besedi prilikom otkrivanja prvog spomenika: ''Dragi Banaćani! Dobili ste u svom najlepšem gradu starog Kralja u tuču i mramoru. Da ga čuvate i da Vas čuva''.

ČLANOVI ODBORA ZA PODIZANJE I OBNOVU SPOMENIKA

KRALJU PETRU PRVOM KARAĐORĐEVIĆU U ZRENJANINU od 1996.
 

1996.

Inicijativni odbor za podizanje spomenika kralju Petru Prvom Karađorđeviću
Tomislav Karađorđević
Mirko Krlić
Nedeljko Kuljić
Kosta Nikolić
Petar Bodiroga
Vidak Vuković
Branislav Vlaisavljević
Milorad Berbakov
Dragomir Šarac
Dragan Radin
Zoran Marakov
Boris Pavlov
Saveta Stojanović
Dragan Bosić
Aleksandar Josimović
Božidar Vorgić
 

1997.
 

Odbor za obnavljanje spomenika kralju Petru Prvom Karađorđeviću


Aleksandar Josimović, predsednik
Dušan Kovačević, zamenik predsednika
Kosta Nikolić
Božidar Vorgić
Dušan Moromilov
Branislav Vlaisavljević
Mirko Krlić
Vidak Vuković
Petar Bodiroga
Zoran Markov
Slavoljub Grozdanov
Boris Pavlov
Vladimir Zdelar
Nedeljko Kuljić
Milorad Berbakov
Erika Juhas Šamu


1999.


Svetiskav Kovačević, predsednik
Vidak Vuković, zamenik predsednika
Dušan Moromilov
Mirko Krlić
Petar Bodiroga
Zoran Markov
Boris Pavlov
Vladimir Zdelar
Nedeljko Kuljić
Milorad Berbekov
Vladimir Braunović
Ratko Popović
Dušan Kovačević
Počasni članovi:
Slavko Županski
Nedeljko Pajić
Milan Novaković
Dragan Tajti

2000.

Aleksandar Josimović, predsednik
Ivica Tuškan, zamenik predsednika
Borislav Gađanski
Dušan Kovačević
Zoran Markov
Boris Pavlov
Vladimir Zdelar
Milorad Berbakov
Olivera Lukić
Duško Kirćanski
Dragan Bosić
Mirko Krlić
Branislav Vlaisavljević
Dušan Moromilov
Petar Bodiroga
Slavoljub Grozdanov
Stevan Ureković
Ljubomir Stankov
Vidak Vuković
Dušan Topalopv
Miroslav Perić
Jovica Radić
Kosta Nikolić
Počasni članovi
Slavko Županski
Nedeljko Pajić
dr Milan Novaković
Dragan Tajti

2002.
 

Dušan Kovačević, predsednik
Olivera Lukić, zamenik predsednika
Mirko Krlić, zamenik predsednika
Vladimir Zdelar
Zoran Markov
Milorad Berbakov
Duško Kirćanski
Dragan Bosić
Branislav Vlaisavljević
Miroslav Perić
Aleksandar Josimović
Nedeljko Kuljić
Dušan Moromilov
Petar Bodiroga
Slavoljub Grozdanov
Stevan Ureković
Vidak Vuković
Dušan Topalov
Jovica Radić
Milorad Smiljković
Ljubomir Stankov
Počasni članovi
Slavko Županski
Nedeljko Pajić
dr Milan Novaković
Dragan Tajti

 

OBNOVU SPOMENIKA SU POMOGLI
 

Utemeljivači:
Skupština opštine, Zrenjanin
''Šinvoz'', Zrenjanin
Direkcija za izgradnju i uređenje grada, Zrenjanin
''Jugoremedija'', Zrenjanin
Ministarstvo kulture Republike Srbije, Beograd
Karić fondacija, Beograd
AD ''Dijamant'', Zrenjanin
 

Veliki dobrotvori:
Vojvođanska banka, filijala Zrenjanin
Narodno pozorište ''Toša Jovanović'', Zrenjanin
UTP ''Vojvodina'', Zrenjanin
''Vojvodina put'', Zrenjanin
Kolo srpskih sestara - mesni odbori iz cele Srbije i iz Kumanova
SM ''Lateks'' – Zorka i Milorad Smiljković, Zrenjanin
Kontinental banka, filijala Zrenjanin
Jovan Kolundžija, violinista
Dipl. ing.Žika Tripšin, Njujork, SAD
Dipl. ing. Nikola Aleksejčenko, Toronto, Kanada
Dipl. ing.Aleksandar Markov, Nemačka
Dijaspora iz SAD - (sveštenik Ljubomir Josimović)
Vesna i Blagoje Vranjin, Sijetl, SAD
Radovan Lala Putnik, Vankuver, Kanada
Izvršno veće AP Vojvodine, Novi Sad
Naftagas ''Transport i izgradnja'' , Zrenjanin
 

Dobrotvori:
AD ''Centar'', Zrenjanin
''Eko Metal'', Zrenjanin
''Eurobiro'' DOO, Zrenjanin
IPOK, Zrenjanin
''Agroživ'',Žitište
 

Darodavci:
GIK ''Banat'', Zrenjanin
''Arhigraf'', Zrenjanin
Brodarstvo, Zrenjanin
Drvara ''Ljiljak'', Zrenjanin
''Tegum'', Zrenjanin
''Tirki – transport'', Novi Sad
''Ćirkom'' - Jadran Ćirić, Zrenjanin
''Holywell Neopren Comerce''F
PP ''Tatra'', Aradac
NIRDJP ''Zrenjanin'', Zrenjanin
dr med. Milica Mitić, Nemačka
Zoran Markov, profesor, Zrenjanin
Vladimir Zdelar, Zrenjanin
dr Dušan Kovačević, Zrenjanin
Srpski pokret obnove - Mirjana Grujić, Zrenjanin
dr Ivica Bojković, Kuzmin, Zrenjanin
Anđelko Bitević, Zrenjanin
Sredoje Vujadinov, limar, Zrenjanin
Dunav osiguranje, filijala Zrenjanin
Delta banka, filijala Zrenjanin
Dragan Bukvić, advokat, Zrenjanin
Vladimir Mile Mohnačev, Toronto, Kanada
Melanija ( Mohnačev) Živojinović, Montreal, Kanada
dr Jovan Cvejić, Montreal, Kanada
DOO ''Elba'' - Olivera i Milan Lukić, Zrenjanin

Priložnici:

Foto ''Avala'', Zrenjanin
KTV, Zrenjanin
RTV ''Santos'', Zrenjanin
Otpor, Zrenjanin
''Korner'' - Dragan Bosić, Zrenjanin
Credy banka, Kragujevac
Zavod za geotehniku, Subotica
Pokrajinski zavod za zaštitu spomenika kulture, Novi Sad
Vojska Jugoslavije
Javno stambeno preduzeće, Zrenjanin
''SM Inženjering'', Zrenjanin
dr med. Jelena Nikolić, Nemačka
Tehnička škola, Zrenjanin
Institut za poljoprivredu, Zrenjanin
DTD, Zrenjanin
Brodogradilište, Zrenjanin
Istorijski arhiv Zrenjanin, Zrenjanin
Ana Vasičin, Zrenjanin
Đuro Banjac, Zrenjanin
Dragan Blagojević, Lazarevo – Zrenjanin
HPTŠ ''Uroš Predić'', Zrenjanin
Narodni muzej, Zrenjanin
 

Obrazloženje:
Utemeljivač 150,000 i preko 150,000 dinara
Veliki dobrotvor od 30,000 do 150,000 dinara
Dobrotvor od 15,000 do 30,000 dinara
Darodavac od 3000 do 15,000 dinara
Priložnik od 100 do 3000 dinara




IZVORI I LITERATURA

Arhivska građa


Gradsko Poglavarstvo Petrovgrad 1918–1941 (GPP), IAZ


Zbirka dokumenata o spomeniku kralju Petru Prvom Karađorđeviću u Zrenjaninu, IAZ


Zbirka fotografija 1890–2004, IAZ




Novine i časopisi


Doneta je odluka o konkursu za podizanje spomenika kralju Petru, ''Torontal'', br. 116, 21. maj 1924, 2.


Odbor stručnjaka u ateljeu Rudolfa Valdeca, ''Torontal'', br.144, 1. jul 1925, 2.


Određeno je mesto spomenika kralju Petru, ''Torontal,'' br. 76, 1. april 1926, 2.


Gradi se spomenik kralju Petru u Velikom Bečkereku, ''Torontal'', br. 94, 23. april 1925, 2.


Dokumenta spomenika kralju Petru smeštena su u fundament, ''Torontal'', br.103, 5. maj 1926, 2–5.


Gradi se bečkerečki spomenik kralju Petru, ''Torontal'', br.125, 2. jul 1926, 2.


Spomenik kralju Petru u Bečkereku, ''Torontal'', br. 166, 22. jul 1926, 2.


Program proslave otkrivanja spomenika kralju Petru,''Torontal'', br. 181, 8. august 1926, 2.


Spomenik kralju Petru prispeo je u Bečkerek,''Torontal'', br. 203, septembar 1926, 2.


Odložena je svečanost otkrivanja spomenika kralju Petru, ''Torontal'', br. 205, 6. septembar 1926.


Završen je treći spomenik kralju Petru u Banatu,''Torontal'', br. 223, 27. septembar 1926. str. 3.


Kada će biti otkrivanje spomenika kralju Petru,'' Torontal'', br. 245, 22. oktobar 1926, 1.


Odloženo je osvećenje spomenika kralju Petru,''Torontal'', br. 259, 8. novembar 1928, 2.


Još jedna o spomeniku, ''Banatski glasnik'', br. 40, 3. oktobar 1926, 2.


Još neosvećen spomenik kralju Petru,'' Banatski glasnik'', br.16, 20. april 1928, 4.


Reljef kroz Albaniju,'' Banatski glasnik'', br. 28, 6. jun 1930, 2.


Ko slavu slavi, Bog mu i daje kralja Petra!,'' Banatski glasnik'', br. 49, 7. decembar 1928, 1.


Svečani govor dr Slavka Županskog, ''Banatski glasnik'', br. 49, 7. decembar 1928, 2.


Miloje Vasić, Spomenik kralju Petru u Velikom Bečkereku. Rad g.Rudolfa Valdeca, ''Politika'', Beograd,1926, br. 6624, 5.


Đ.Nikolić, Svečano osvećenje spomenika kralju Petru, ''Politika'', Beograd, 2. decembar 1928, 8.


Ljubo Babić,Rudolf Valdec, Obzor, Zagreb, 14. februar 1930. br. 37, 2–3.


Duško Kečkemet, Javni spomenici u Hrvatskoj do II svetskog rata, Život umjetnosti, Zagreb, br. 2, 1966, 3.


O jednom kralju, ''Srpsko nasleđe'', Beograd, br. 8, august 1998, 36–41.

24. Vukica Popović: Prilog za umetničku biografiju Rudolfa Valdeca,
Peristil – zbornik radova za povijest umjetnosti, Zagreb, 1988/89, br. 31–32, 261-266.


Literatura


Aleksandar M. Stanojlović (urednik), Petrovgrad, Petrovgrad 1938.


Ljubo Babić, Umjetnost kod Hrvata, Zagreb, 1943.


Oto Bihalji Merin, Jugoslovenska skulptura XX vijeka, Beograd, 1955.


Momir Jović i Kosta Radić, Srpske zemlje i vladari, Kruševac, 1990.


Milan Đukanov, Srpski narodni odbor u Velikom Bečkereku 1918. godine, Zrenjanin, 1998.


Uglješa Rajčević, Zatirano i zatrto, Novi Sad, 2001.



SADRŽAJ:


UVOD

LIČNOST KRALJA PETRA PRVOG KARAĐORĐEVIĆA

SPOMENIK KRALJU PETRU PRVOM U VELIKOM BEČKEREKU
1924 –1928.

OTKRIVANJE SPOMENIKA 1. DECEMBRA 1928

OBNAVLJANJE I PODIZANJE SPOMENIKA KRALJU PETRU PRVOM
 1991–2004

FINANSIRANJE OBNOVE SPOMENIKA

ČLANOVI ODBORA ZA PODIZANJE I OBNOVU SPOMENIKA KRALJU PETRU PRVOM KARAĐORĐEVIĆU U ZRENJANINU

OBNOVU SPOMENIKA SU POMOGLI

IZVORI I LITERATURA